Dünyanın ən böyük qarşılıqlı müdafiə ittifaqları hansılardı?

Dünyada bir sıra ölkələr qarşılıqlı müdafiə haqqında sazişlər imzalayıb.
Yeniavaz.com xəbər verir ki, bu sazişlərə əsasən, ittifaq üzvlərindən birinə hücum edildikdə, bu, digər üzvlərə də hücum kimi qiymətləndirilir.
Hazırda dünyada bu prinsiplə fəaliyyət göstərən beş əsas çoxtərəfli müdafiə ittifaqı var. Bunlara NATO, Rio Paktı, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT), Körfəz Əməkdaşlıq Şurası (KƏŞ) və 2026-cı ildə yaradılan Məkkə Müdafiə Alyansı daxildir.
NATO bu ittifaqlar arasında ən çox üzvə malik təşkilatdır. Alyansa Avropa və Şimali Amerikadan 32 ölkə daxildir. NATO 1949-cu ildə yaradılıb. Təşkilatın ilk vaxtlarda 12 üzvü olub. Finlandiya 2023-cü ildə, İsveç isə 2024-cü ildə NATO-ya qoşulub.
ABŞ həm NATO-nun, həm də Rio Paktının üzvüdür.
Qarşılıqlı müdafiə haqqında ən qədim saziş Rio Paktıdır. Bu sənəd 1947-ci ildə imzalanıb. Yəni NATO-dan iki il əvvəl yaradılıb. Rio Paktı Amerika qitəsində kollektiv müdafiə sistemi yaradır. Hazırda ABŞ da bu sazişin üzvüdür.
Yeni alyans Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanı birləşdirir. 2026-cı ilin avqustunda Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi imzalanıb. Sazişə əsasən, üç ölkədən birinə silahlı hücum edilərsə, bu, bütün tərəflərə hücum kimi qəbul olunacaq.
Yeni ittifaq üç ölkənin mövcud təhlükəsizlik əlaqələrini də bir araya gətirir. Türkiyə 1952-ci ildən NATO üzvüdür. Səudiyyə Ərəbistanı Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının üzvüdür. Pakistan isə bu iki təşkilata daxil deyil. Beləliklə, yeni saziş əvvəllər ayrı-ayrı olan təhlükəsizlik ittifaqları arasında yeni əlaqə yaradır.
Rusiya rəhbərliyində olan KTMT-nin hazırda beş aktiv üzvü var. Bunlar Belarus, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Rusiya və Tacikistandır. Ermənistan 2024-cü ildə təşkilatda iştirakını dayandırıb. Ölkə təşkilatdan rəsmi şəkildə çıxmayıb. Bu səbəbdən Ermənistan KTMT ilə bağlı xüsusi vəziyyətdədir. Ölkə hələ də təşkilatla formal əlaqəsini saxlayır, lakin onun fəaliyyətində iştirak etmir.