Dünyada dövlətlərə məxsus investisiya fondlarının ümumi aktivləri 13 trilyon dolları ötüb.
Yeniavaz.com xəbər verir ki, əsasən enerji ixracından və müsbət ticarət balansından formalaşan bu vəsaitlərin böyük hissəsi Asiya və Yaxın Şərq ölkələrinin nəzarətindədir.
Buna baxmayaraq, dünyanın ən böyük suveren sərvət fondu statusunu yenə də Avropa dövləti – Norveç qoruyur.
“Visual Capitalist”in 2026-cı il məlumatları əsasında hazırladığı reytinqə görə, Norveç hökumətinin pensiya fondu olan “Norveç hökumətinin pensiya fondu” (NBIM) hazırda 2,1 trilyon dollardan çox aktiv idarə edir. 1990-cı ildə neft gəlirlərinin uzunmüddətli investisiyalara yönəldilməsi məqsədilə yaradılan fond, bu gün dünyanın ən iri dövlət investisiya mexanizmi hesab olunur.
Əhalisi 5 milyondan bir qədər çox olan Norveçdə fondun aktivləri hər vətəndaşa orta hesabla 350 min dollardan artıq vəsait deməkdir. Ekspertlər hesab edirlər ki, Norveç hökuməti bu mexanizm vasitəsilə neft gəlirlərindən asılı iqtisadiyyatların üzləşdiyi “resurs lənəti”ndən yayınmağa nail olub. Fondun vəsaitləri səhmlər, istiqrazlar, daşınmaz əmlak və digər qlobal aktivlərə yatırılaraq ölkə üçün uzunmüddətli maliyyə təhlükəsizliyi yaradıb.
Neft və qaz gəlirlərini dövlət fondlarında toplayan ölkələr sırasında Yaxın Şərq dövlətləri də ön sıralardadır. Səudiyyə Ərəbistanının Dövlət İnvestisiya Fondu 1,15 trilyon dollar, Küveyt İnvestisiya İdarəsi 1 trilyon dollar, Qətər İnvestisiya İdarəsi isə 580 milyard dollar həcmində aktiv idarə edir. Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində fəaliyyət göstərən müxtəlif dövlət fondlarının ümumi aktivləri isə 2,6 trilyon dolları ötür.
Son illərdə enerji ixracatçısı olmayan ölkələr də suveren sərvət fondları yaratmağa başlayıb. Türkiyə Suveren Sərvət Fondu buna nümunə göstərilir. 2016-cı ildə yaradılan fondun aktivləri 360 milyard dollardan çoxdur. Fondun portfelinə Türk Hava Yollarının səhmləri və İzmir limanı kimi strateji aktivlər daxildir.
Suveren sərvət fondları ailəsinə qoşulan ən yeni ölkə isə Kanadadır. Baş nazir Mark Karninin 2026-cı ilin aprelində elan etdiyi “Canada Strong Fund” ilkin mərhələdə 18 milyard dollarlıq aktivlə fəaliyyətə başlayıb və dünyanın 55-ci ən böyük suveren sərvət fondu sayılır.
Kanada hökuməti fondun ölkədaxili strateji layihələrin maliyyələşdirilməsində mühüm rol oynayacağını bildirir. Fondun əsas gəlir mənbələrinin neft, mədən və təbii qaz sektorundan formalaşacağı gözlənilir. Model olaraq isə ABŞ-nin Alyaska Daimi Fondu göstərilir. 88 milyard dollarlıq həmin fond Alyaska sakinlərinə hər il dividend ödəyir və dünyada “əsas gəlir” modelinin ən uğurlu nümunələrindən biri hesab olunur.
Dünyanın ən böyük 25 suveren fondları aşağıdakı kimi olub:
Norveç hökumətinin pensiya fondu – NBIM (Norveç) – 2,1 trilyon dollar
SAFE İnvestisiya Şirkəti – SAFE IC (Çin) – 1,99 trilyon dollar
Çin İnvestisiya Korporasiyası (Çin) – 1,57 trilyon dollar
Əbu-Dabi İnvestisiya İdarəsi (BƏƏ – Əbu-Dabi) – 1,2 trilyon dollar
Dövlət İnvestisiya Fondu (Səudiyyə Ərəbistanı) – 1,15 trilyon dollar
Küveyt İnvestisiya İdarəsi (Küveyt) – 1 trilyon dollar
GIC – Sinqapur Suveren Sərvət Fondu (Sinqapur) – 936 milyard dollar
Qətər İnvestisiya İdarəsi (Qətər) – 580 milyard dollar
Dubay İnvestisiya Korporasiyası – ICD (BƏƏ – Dubay) – 429 milyard dollar
Mubadala İnvestisiya Şirkəti (BƏƏ – Əbu-Dabi) – 385 milyard dollar
Türkiyə Suveren Sərvət Fondu – TWF (Türkiyə) – 360 milyard dollar
“Temasek Holdinqi” (Sinqapur) – 324 milyard dollar
“LIA Abu Dhabi” – LIMAD (BƏƏ – Əbu-Dabi) – 300 milyard dollar
“Koreya İnvestisiya Korporasiyası” – KIC (Cənubi Koreya) – 232 milyard dollar
“Danantara İnvestisiya Fondu” (İndoneziya) – 230 milyard dollar
“Future Fund” (Avstraliya) – 225 milyard dollar
Milli Rifah Fondu – NWF RU (Rusiya) – 178 milyard dollar
“Dubai Holding” – DH (BƏƏ – Dubay) – 136 milyard dollar
“Emirates Investment Authority” – EIA (BƏƏ) – 116 milyard dollar
“National Development Fund” – NDF (Səudiyyə Ərəbistanı) – 115 milyard dollar
“Queensland Investment Corporation” – QIC (Avstraliya – Kvinslend) – 89 milyard dollar
“Samruk-Kazyna Fondu” (Qazaxıstan) – 88 milyard dollar
“Alaska Permanent Fund Corporation” – Alaska PFC (ABŞ – Alyaska) – 88 milyard dollar
“Dubai Investment Fund” – DIF (BƏƏ – Dubay) – 80 milyard dollar
“Permodalan Nasional Berhad” – PNB (Malayziya) – 78 milyard dollar
Tətbiqimizi yükləyə bilərsiniz
