Müasir meqapolislərdə yağış sularının səmərəli idarə olunması həm şəhər infrastrukturunun aşınmadan qorunması, həm də qəfil sel fəlakətlərinin qarşısının alınması baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edən qlobal bir məsələyə çevrilib.
Yeniavaz.com xəbər verir ki, şəhərsalma texnologiyaları sürətlə inkişaf etdikcə, illərdir istifadə olunan klassik kanalizasiya xətləri artıq öz yerini daha mürəkkəb, dayanıqlı və ekoloji təmiz mühəndislik sistemlərinə verir.
Ənənəvi yanaşmaya görə, şəhər kanalizasiyası iki əsas qoldan ibarət olur ki, burada yağış suları birbaşa təbii su hövzələrinə, məişət çirkab suları isə xüsusi təmizləyici qurğulara yönləndirilir. Lakin müasir şəhərlərdə geniş vüsat alan asfaltlanma və intensiv betonlaşma torpağın təbii udma qabiliyyətini itirməsinə səbəb olur. Nəticədə mövcud kanalizasiya xətləri kəskin yağıntılar zamanı küçə və meydanlarda toplanan nəhəng su kütlələrini kənarlaşdırmaqda aciz qalır.
Bu qlobal problemi köklü şəkildə həll etmək üçün ortaya çıxan və müasir şəhərsalmanın “yaşıl inqilabı” hesab olunan “Süngər Şəhər” (“Sponge City”) sistemi ənənəvi mühəndislikdən fərqli bir yol təklif edir. İlk dəfə 2000-ci illərin əvvəllərində tanınmış çinli landşaft memarı, Pekin Universitetinin professoru Yu Kongjian tərəfindən irəli sürülən bu model, 2014-cü ildə Çin hökuməti tərəfindən sürətli urbanizasiya və təkrarlanan sel fəlakətlərinə qarşı rəsmi dövlət siyasəti kimi qəbul edilib. Əgər klassik mühəndislik yanaşması suyu borular vasitəsilə şəhərdən mümkün qədər sürətlə “qovmağa” və uzaqlaşdırmağa çalışırsa, "Süngər Şəhər" sistemi təbiətin öz mexanizmini təqlid edərək suyu yerindəcə udmağa, saxlamağa və təbii yollarla təmizləməyə fokuslanır.
Bu sistemin tətbiqi zamanı su keçirməyən adi asfalt örtüklərin əvəzinə xüsusi məsaməli betonlar və ya kərpiclərdən istifadə olunur. Bu da yağış sularının süzülərək birbaşa yeraltı sulara qarışmasına şərait yaradır. Eyni zamanda, yol kənarlarında və parklarda yaradılan xüsusi çökəkliklər suyu toplayaraq bitkilər vasitəsilə təbii filtrasiyadan keçirir. Şəhər daxilindəki süni göllər və bataqlıqlar isə artıq suyu nəhəng rezervuarlar kimi saxlayaraq həm sellərin qarşısını alır, həm də yerli mikroiqlimi yumşaldır.
Bu innovativ yanaşmanın ən uğurlu tətbiqlərindən biri kimi Çinin Vuhan şəhərini misal göstərmək olar. Burada həyata keçirilən genişmiqyaslı yenidənqurma işləri nəticəsində illik sel riski 60-70% səviyyəsinə qədər azaldılıb. Danimarkanın paytaxtı Kopenhagen şəhərində də küçələr elə unikal şəkildə dizayn edilib ki, şiddətli yağıntılar zamanı bu küçələrin bəziləri “müvəqqəti çay” funksiyasını yerinə yetirərək suyu yaşıl zonalara və süni göllərə ötürür.
Murad Məmmədov
Tətbiqimizi yükləyə bilərsiniz
