Yeni elmi araşdırma insan orqanizmində uzun müddət “faydasız qalıq orqan” hesab edilən apandiksin (“Kor bağırsaq”) əslində mühüm funksiyaya malik ola biləcəyini göstərir.
Yeniavaz.com xəbər verir ki, bu barədə “The Conversation” nəşri məlumat yayıb.
Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, apandiksə bənzər struktur məməlilərin təkamülü zamanı müstəqil şəkildə ən azı 32 dəfə meydana çıxıb. Araşdırmada ümumilikdə 361 məməli növü təhlil edilib.
Elm adamlarının sözlərinə görə, biologiyada belə hallara konvergent təkamül deyilir. Bu proses zamanı müxtəlif heyvan qruplarında bir-birindən asılı olmadan oxşar xüsusiyyətlər formalaşır. Bu isə adətən həmin xüsusiyyətin orqanizmə sağ qalmaq üçün müəyyən üstünlüklər verdiyini göstərir.
Apandiks nazik və yoğun bağırsağın birləşdiyi hissədə yerləşən dar çıxıntıdır. Onilliklər ərzində bir çox biologiya dərsliyində bu orqan rudiment, yəni funksiyasını itirmiş təkamül qalığı kimi təsvir edilirdi. Hətta Çarlz Darvin apandiksin qədim primatların bitki qidasını həzm etməsi üçün istifadə etdiyi daha böyük bağırsaq hissəsinin qalıqları olduğunu irəli sürmüşdü. Lakin müasir tədqiqatlar bu fərziyyəyə getdikcə daha çox şübhə ilə yanaşır.
Alimlərin irəli sürdüyü əsas izahlardan biri apandiksin immun sistemi ilə əlaqəli roludur. Orqanın divarlarında immun hüceyrələrinin toplandığı çoxlu limfoid toxuma mövcuddur. Bu hüceyrələr orqanizmi qorumaqda və bağırsaqdakı mikrobların balansını tənzimləməkdə iştirak edir. Xüsusilə uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə – immunitet formalaşarkən – bu sistem daha aktiv işləyir.
Digər məşhur hipotez isə bağırsaq mikrobiomu ilə bağlıdır. Bəzi tədqiqatçılar hesab edir ki, apandiks faydalı bakteriyalar üçün bir növ “ehtiyat sığınacaq” rolunu oynaya bilər. Güclü bağırsaq infeksiyaları zamanı mikrofloranın böyük hissəsi məhv olduqda, apandiksdə qalan bakteriyalar bağırsaqdakı mikrobioloji balansın daha tez bərpa olunmasına kömək edə bilər.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, apandiksə bənzər orqanın primatlar, gəmiricilər və kisəlilər kimi müxtəlif məməli qruplarında dəfələrlə meydana çıxması onun təkamül baxımından müəyyən üstünlüklər verdiyini göstərir. Buna görə də alimlər apandiksin təsadüfi və faydasız anatomik element olması ehtimalının getdikcə azaldığını düşünürlər.
Araşdırma göstərir ki, apandiks böyük olmasa da, immun sistemi ilə bağırsaq mikrobiomu arasındakı mürəkkəb qarşılıqlı əlaqənin funksional bir hissəsi ola bilər.
Tətbiqimizi yükləyə bilərsiniz
