"Universitetə 500 balla girənlər var ki dərs oxumurlar"

Emin “Xalq artisti” adını almasını belə qeyd etdi - VİDEO

Azərbaycanın ən gülməli oğrusu azadlığa çıxıb - VİDEO

Bazar ertəsi, 28 may 2018
TR EN RU

Menu

Bazar ertəsi, 28 may 2018
EN TR RU

Yazarlar

Nazim Mustafayev

Detektiv janrı və "möhlət"in növləri

10.05.2018 09:43

Detektiv filmlərində tez-tez belə bir səhnəyə rast gəlirik. Cinayətkar aylarca izlənilir. Cinayəti bilinsədə ona aylarla dəymirlər. Onu "iş" başında yaxalamaq istəyirlər. Bir mənada ona möhlət verilir. Sanki ona "bir az da gəz-dolaş, nə də olsa əlimizdəsən" deyilir. Cani özünə "möhlət" verildiyinin fərqində deyil, heç izləndiyini də bilmir. O bu ərəfədə törətdiyi cinayətlərdən vaz keçə, gələcəkdə cəzasının xəfifləməsinə də səbəb ola bilər. Ancaq o belə eləmir. Nəhayət detektiv aylarca təqibdən sonra canini "iş" başında yaxalayır.

Lüğətdə möhlət kəliməsi bir işin görülməsi, yaxud bir şeyin yerinə yetirilməsi üçün verilən vaxt deməkdir. Möhlət yalnız bir detektivin canini izləməsi və onu "iş" başında yaxalamaq üçün verdiyi vaxtdan ibarət deyil. Uca Allahın (c.c.) təqib etməsi, izləməsi, bəndələrinə "möhlət" verməsindən də bəhs edə bilərik.

Elə insanlar gəlib keçmiş ki möhlətin qədrini bilməmiş: "Ya Allah! Əgər bu (Quran) Sənin tərəfindən gəlmiş haqdırsa, onda başımıza göydən daş yağdır və ya bizə şiddətli bir əzab göndər!" (Ənfal, 8/32) demişdilər. Bunu deyən Məkkə müşrikləri Lut qövmünün və ya Əbrəhə və ordusunun başına gəldiyi kimi açıq-aşkar bir cəza ilə cəzalanmaq istəyirdilər. Halbuki heç bir peyğəmbər qövmünün içində olanda onlara əzab gəlməmişdir.

Bu ayə ilə bağlı belə hadisə də nəql olunur... Rəvayətə görə Həzrət Muaviyə Səbə xalqına mənsub bir adama keçmişdəki qadın kralları Bəlqisi qəsd edərək belə demişdi: "Sənin millətin hökmdar olaraq başına bir qadını gətirəndə nə qədər cahil idi". Həmin şəxs də Həzrət Muaviyəyə bu ayəni oxuyaraq cavab verir... Sənin millətin: "Ya Allah! Əgər bu (Quran) Sənin tərəfindən gəlmiş haqdırsa, onda başımıza göydən daş yağdır və ya bizə şiddətli bir əzab göndər!" (Ənfal, 8/32) deyəndə nə qədər cahil idi. Ayədə xəbər verilən bu ifadələr Nadr bin Harisin timsalında Məkkə müşriklərinin dediyi sözlər idi.

Əslində bu çox qədim bir etiraz və Uca Yaradana qarşı tipik bir baş qaldırma şəkli idi. Həzrət Nuh (ə.s.) və Nəzrət Hudun (a.s.) qövmü də eyni ifadələri peyğəmbərlərinə demişdilər: "(Ey Hud!) Əgər doğru danışanlardansansa, bizə vəd etdiyini (əzabı) gətir görək!" (Əhkaf, 46/22). "Ey Nuh!.. Əgər doğru danışanlardansansa, bizi təhdid etdiyin əzabı gətir görək!" (Hud, 11/32). Əslində bu tələbi o qədər də normal bir tələb hesab etmək olmazdı.

Bəs görəsən, möhlətin tezliklə başa çatmasını istəyən bu insanlara nə deyilib? Ümumiyyətlə, bu möhlətin bir hikmət və açıqlaması varmı?

Möhlət verilməklə bağlı bir ayədə belə buyurulub: "Əgər Allah insanları etdikləri günahlara görə cəzalandırsaydı, dünyada bir nəfər belə sağ buraxmazdı. Lakin Allah onları (onların cəzasını) müəyyən bir vaxta qədər gecikdirər" (Fatir, 35/45). Bu ayə inadkar olmaları və həddi aşmalarına görə əzabın dərhal gəlməsini istəyən şəxslərə verilən cavabdır. Günahlara həmən cəza verilməyib ertələnməsi, həm də bəndənin tövbə etməsi üçün bəxş edilən bir fürsətdir. Həmçinin burada cəzanın müəyyən vaxta qədər təxirə salınması, "Vədəniz gələnə qədər istədiyinizi edin! Gəzin dolaşın!" mənasında kinayəli cavab və şiddətli bir xəbərdarlıqdır.

Cənab Allah (c.c.) ən geniş və bol möhlətin sahibidir. Bundan başqa bütün möhlətlər nisbi məna daşıyır. Yer üzündə insan oğlunun törətdiyi elə vəhşilik, elə zülm və iyrəncliklər var ki, bunların qarşılığını Uca Yaradan (c.c.) bu dünyada dərhal vermir. Bəzilərini axirətə saxlayır, bəzilərini də bu dünyada müəyyən bir vaxta qədər ertələyir. Bu ertələmə və möhlət tək-tək şəxslər üçün ömürlərinin sonuna qədərdir. Zülm və vəhşilikdə həddi aşan bir zümrə, cəmiyyət və xalqların möhləti onların iflas etməsi, tarix səhnəsindən silinməsi ilə sona çatır. Ümum insanlığın möhləti isə qiyamət gününə qədərdir.

Filmlərdə və ya real həyatda alınan bütün tədbirlərə baxmayaraq cani qaça, detektiv də qələbə qazanmaya bilər. Bəzən faktlar yox edilə, gizli cinayətlər açılmaya bilər. Yaxud cani törətdiyi əməlləri boyunca heç detektivin "radarı"na düşməyə də bilər. Bir sözlə, insanların "möhlət"indən qaçmaq mümkündür. Ancaq bütün sirlərin ortaya töküləcəyi o "gün"dən (Tariq, 86/9) qaçmaq isə mümkün deyil. Bu dünyada insan törətdiyi cinayətləri, etdiyi qanunsuz əməlləri gizlədə bilər. Ancaq məhşər günü insanın əməlləri boynundan asılacaq, əməl dəftəri qarşısına qoyularaq oxu deyiləcəkdir (İsra, 17/13-14).

Nəticə olaraq deyək ki, "möhlət", "təxirə salma", "ertələmə" kimi sözləri gündəlik danışıqda istifadə edirik. Ancaq elə olur ki, Uca Yaradanın (c.c.) "möhlət"indən xəbərsiz qalırıq. İnsanın belə bir möhlətin fərqində olaraq həyat yaşaması ən ülvi hisslərdən biridir.

Müəllifin fikirləri öz mövqeyini əks etdirir.

Oxundu: 105

  • Detektiv janrı və "möhlət"in növləri

    10.05.2018 09:43
    Heç bir peyğəmbər qövmünün içində olanda onlara əzab gəlməmişdir.
  • Təfsirə duyulan ehtiyac

    12.04.2018 15:37
    Təfsirlər – Qurandakı kəlmələrin mənalarını, ayələrin məzmunlarını, hökmlərini və hikmətlərini izah edən əsərlərdir.
  • Körpələrə verilən sual...

    02.02.2018 16:41
    Abort cinayətində bəlkə ana və atanın vicdanı bir-iki ay sızlayır.
  • Qazanılan sevgi

    20.01.2018 13:19
    “Ey Rəbbim, bəndələrinin qəlbinə bizim sevgimizi qoy”
  • Səmud qövmündən günümüzə mesajlar - 2

    15.01.2018 13:19
    Quran ayələri Səmud qövmünün tənəzzülü və tarix səhnəsindən silinməsi ilə bağlı mühüm məqamlara toxunur.
  • Nəzər nöqtəsi və Quran

    14.01.2018 17:52
    Bir insan haqqı və həqiqəti görə bilər. Ancaq dayandığı mövqe etibarilə o haqq və həqiqəti qəbul etməyə yanaşmaz.
  • Peyğəmbər alicənablığı

    14.01.2018 17:14
    Alicənablıq, səxavət, nəciblik və s. kimi gözəl əxlaq nümunələrinə Peyğəmbərlərin həyatında rast gəlirik.
  • Hər xəbərə inanaq?

    06.01.2018 10:50
    Vəlid ibn Uqbənin hələ 18 yaşı var idi. Müsəlman olmasından 4-5 ay keçmişdi...
  • Səmud qövmündən günümüzə mesajlar - 3

    02.01.2018 10:18
    “Şeytan (çirkin) əməllərini onlara gözəl göstərib gözləri görə-görə onları haqq yoldan çıxardı”.
  • Çantaya nə qoyaq?

    01.01.2018 10:42
    Ona gözəl bəndə olmağa fürsətin var...
  • Əshabı-Kəhf bizə nə söyləyir?

    18.11.2017 13:04
    Cənab Allah (c.c.) onları axirət inancı və ölümdən sonra dirilmə xüsusunda canlı nümunələr etmişdi.
  • Nuhun gəmisinə ehtiyac var…

    15.11.2017 16:28
    Limanda sonuncu gəmi bizi gözləyir...
  • Səmud qövmündən günümüzə mesajlar!

    15.11.2017 14:42
    Bu yazıda Səmud qövmü haqqında bəzi məqamlara toxunmaq, bir sıra suallara cavab tapmaq istəyirəm...
  • Haqq yolun bənzərlikləri...

    15.11.2017 10:53
    Bu yazıda Quranın bir surəsinin ümumi məzmununa nəzər salmaq, bizə hansı həqiqətləri xəbər verdiyindən söhbət açmaq istəyirəm.
  • Yalnış hesab! Yalnız güman!

    10.11.2017 12:20
    Uca Yaradan bu zənnin yalnış olduğunu söyləyir.
  • "Üz-üzə", "göz-gözə" gəlsək də!..

    08.11.2017 10:34
    Bəsirət və görmə gözündən məhrum insan müasir elmin imkanları ilə kosmosa çıxsa da, onun üçün heç nə dəyişməyəcək.
  • Həzrəti Musa və su başındakı qızlar

    06.11.2017 13:43
    “Utanmadıqdan sonra istədiyi et”.
  • “Qavli-ləyyin” və ya yumşaq söz

    02.11.2017 10:09
    Sərtliklə və qəzəblə heç bir məqsədə nail olmaq mümkün deyil.
  • Kərbəladan günümüzə mesajlar - 2

    09.10.2017 16:35
    Kərbəla hadisəsini, baş verənləri zəncirvarı təqib edərək, başa düşmək mümkün olduğu kimi, o dövrdəki insanların Kərbəla hadisəsinə dair baxış və
  • Özünü kənarda görmə!

    06.10.2017 16:17
    Bəzən insanlar zahiri səbəbləri mütləq güc, yeganə çıxış yolu kimi görürlər.
  • Kim çörəyi ayaqlayar?

    27.09.2017 15:45
    Rüşvətin verəcəyi zərərlər və təxribat çox böyükdür.
  • Kərbəladan günümüzə mesajlar-1

    26.09.2017 14:01
    Tarixdə elə hadisələr var ki, nəticələri uzun illər, hətta əsrlərcə davam etsə də, əslində həmin hadisənin cərəyan etdiyi müddət bir neçə gün,
  • Nə gözəl vəsilədir!

    20.09.2017 13:26
    Bu həyatın bir hesabı olmayacaqmı?
  • “Cəzasını” sərnişinlər çəkməməlidir

    01.09.2017 17:51
    Axı şəhər daxilində onlarla sərnişin daşıyan sürücü necə və nə üçün tələsməlidir?
  • "Rəbbim Allahdır!" dediyinə görəmi?..

    01.09.2017 11:50
    Tarixin hər məqamında zülmə etiraz edən insanlar olmuşdur.
  • Bakının “Pizza qülləsi”

    19.07.2017 15:06
    Bu bina və sakinləri üçün hələ gec deyil.
  • Elm bizim nəyimizdir?

    01.07.2017 17:44
    Əgər elm Avropanın silahıdırsa, bəs bizim nəyimizdir?
  • Əlimizdəki cövhər

    01.07.2017 11:34
    Hər tərəfdə rüşvət baş alıb gedirsə, belə bir cəmiyyətin əlindəki dinə nə üçün dəyər versinlər?
  • Alim və elmin izzəti (1)

    12.06.2017 15:15
    Əxlaqdan təcrid olunmuş bir İslam anlayışını təsəvvür etmək mümkün deyil.
  • Nə üçün varam?

    26.05.2017 18:12
    Birincisi anarxiya doğurar. İkincisi isə mənəvi rahatlıq, kamillik və ictimai sabitlik doğurur.
  • Uşaqların səsi

    17.05.2017 16:17
    Uşaqları parka apara bilmirəm.
  • O qədər də müəmmalı deyil!

    11.05.2017 15:22
    Məzhəbləri ortaya çıxaran amillər nələr idi.
  • Onlar...

    29.04.2017 16:53
    Səhabələri nə qədər yaxşı tanısaq, uca dinimiz İslamın insan üzərindəki təsirini bir o qədər daha yaxşı anlamış olarıq.
  • Tarixi missiya

    25.04.2017 17:13
    Hələ ilk dövrlərdə Quran kitab halına salınmışdır.
  • İynə dəliyindəki heykəl

    18.04.2017 14:50
    O qədər dəyərsiz kimi görünən əşya və metallar var ki, sənətkar onu qızıl, gümüş və almazdan daha dəyərli hala gətirir.
  • Qəriblik

    08.04.2017 18:03
    "Qərib" sözü, yad yerdə olma, kimsəsizlik, təklik, sayılmamaq, əhəmiyyət verilməmək, etina etməmək kimi mənalara gəlir.
  • Əhli-beyt

    17.03.2017 16:07
    Peyğəmbərimizin pak nəsli cəmiyyətin alim və abidləri idilər.
  • İlahi məkr

    13.03.2017 17:10
    Təsəvvür edin ki, bir insan özü də bilmədən dərin bir yarğanın qarşına qədər gəlib.
  • İstifadə olunmamış sərmayə

    27.02.2017 17:38
    Bəşər övladı gözünə görünən nə varsa, faydalanmağa çalışır. Gah dağları qazaraq, gah un kimi ələyərək, gah dərin dənizlərdə platformlar quraraq...
  • Yol yorğunluğu

    20.02.2017 15:27
    Yoxsa işıldaquş kimi bir anlıq parlayıb sönmək o qədər dəyər ifadə etməz.
  • Şüuraltındakı biz

    16.02.2017 17:50
    "Uşaqlığımda atam mənimlə necə davranırdısa, hiss edirəm ki, mən də oğlumla eyni cür rəftar edirəm".
  • Mənən zəhərlənmək

    07.02.2017 14:50
    Belə hallar daha çox "mənəvi immun sistemi" zəif olan insanlarda müşahidə olunur.
  • Bəsirət gözü

    31.01.2017 14:28
    Məgər bəsirət gözünün "hərəkətə keçməsi" üçün hündür məkanlara çıxmaq lazımdır?!
  • Xəyaldan keçənlər günah sayılırmı?

    19.01.2017 11:28
    “Sən yetimin könlündən keçməsəydi, o da gəlib sənin yuxuna girməzdi”.
  • Həllini gözləyən məsələlər...

    07.01.2017 16:46
    Bəlkə də problemin ortaya çıxma səbəblərini tam ortaya qoya bilmədim.
  • Alim və elmin izzəti (2)

    03.01.2017 19:13
    "Elmin izzətini qorumaq məni naməhrəmə baxdırmır".
  • Nə üçün geridəyik?

    03.01.2017 11:03
    Madam ki, İslam ucadır, bəs nə üçün onun mənsubu olan müsəlmanlar bu qədər geridə qalıb?
  • Biz nə üçün beləyik?

    30.12.2016 15:51
    Kənarları hündür plastik materiallar ilə hasarlanmış, ya da bəzədilmiş şəhər daxili və şəhər ətrafı o qədər yollarımız var ki...
  • Önümüzə qoyulan həyat dəftəri

    21.12.2016 13:41
    On illik bir həyat saniyələr içərisinə sığaraq yaddaşda canlanır.
  • Əhdü-peymanımızı unutmayaq

    14.12.2016 13:00
    Xatirimə əsgərliyə gedib bir aydan sonra vətənə və xalqa qarşı sadiq olacağımız barədə verdiyimiz söz, ya da hərbi and düşür...